Sau việc của trí tưởng tượng, đến việc của trí hiểu, gọi là suy ngắm. Suy một hay nhiều điều nhằm kích thích tâm tình ta yêu mến Chúa, yêu quý các sự trên trời. Như thế suy ngắm khác học hành khác các cảm nghĩ hay suy tư thông thường

Việc suy niệm phát sinh những tâm tình tốt trong ý chí tức là phạm vi tình cảm của linh hồn. Đó là những tâm tình mến Chúa yêu người, mong ước Thiên Đàng, mong được vinh quang, lòng nhiệt thành cứu các linh hồn, bắt chước gương mẫu Chúa Giêsu, lòng thông cảm các đau khổ Chúa, sự khâm phục, lòng hoan hỷ, sợ mất ơn nghĩa của Chúa,

Cuối cùng, phải kết thúc nguyện ngắm bằng ba việc, mà ta phải làm với tất cả lòng khiêm nhường. Việc nhất : tạ ơn. Tạ ơn Thiên Chúa về các tâm tình và dốc lòng Ngài ban cho ta, tạ ơn lòng từ bi nhân hậu Ngài mà ta nhận thấy biểu lộ trong mầu nhiệm vừa suy.

Phi-lô-tê, điều cần nhất là sau lúc suy ngắm con giữ những dốc lòng, quyết định đã chọn, để thực hành kỹ lưỡng trong ngày. Đó là hoa quả lớn nhất của suy ngắm, nếu không, suy ngắm sẽ ra vô ích, nếu không phải là hại nữa. Vì các nhân đức ta suy ngắm mà không thực hành sẽ thổi phồng trí khôn và can đảm cho ta ảo tưởng ta đã sống như ta dốc lòng và quyết nghị

Phi-lô-tê, nếu con thấy khô khan lạt lẽo lúc suy ngắm, xin con đừng nao núng. Đôi lần con hãy mở miệng đọc kinh ra tiếng, hãy than vãn với Chúa, hãy thú nhận sự bất xứng của con, xin Ngài giúp. Con hãy hôn ảnh Ngài nếu có. Hãy nói với Ngài các lời của ông Gia-cóp : “Con sẽ không buông Chúa ra nếu Chúa chưa chúc lành cho” (Sách Sáng thế 32, 26).

Ngoài việc suy ngắm trong tâm trí và có quy củ ấy, và các kinh con phải đọc mỗi ngày một lần, còn có năm thứ nguyện ngắm khác ngắn hơn. Chúng giống như đồ tô điểm hoặc những chồi non nảy ra từ việc suy ngắm kia. Trong số đó, việc thứ nhất làm vào buổi sáng được coi như việc chuẩn bị chung cho mọi công việc trong ngày.

Như buổi sáng trước khi ăn cơm, con dùng bữa thiêng liêng bằng nguyện ngắm, thì trước cơm chiều, con cũng phải có một bữa nhỏ, ít nhất là lót lòng thiêng liêng. Vậy, trước giờ cơm chiều, con dành vài phút rảnh rỗi, đến quỳ trước mặt Chúa, thu hết tâm trí bên Chúa Giêsu Kitô chịu đóng đinh (mà con hình dung ra trong tâm trí nhờ thoáng nghĩ về đó

Phi-lô-tê thân mến, chính ở điểm này, tôi mong con hết tình nghe theo lời tôi khuyên. Vì điểm này là một trong những phương thế chắc chắn nhất giúp con tiến bộ trong đàng thiêng liêng¹. Ban ngày con hãy đưa tâm trí con nhớ đến Chúa ở trước mặt nhiều chừng nào hay chừng nấy theo một trong bốn cách tôi đã chỉ.

Ta ẩn mình nơi Chúa vì ta khát khao Ngài, và khao khát Ngài là để đến ẩn mình trong Ngài. Nên lòng khát vọng về Chúa và sự tĩnh tâm thiêng liêng nâng đỡ nhau cả hai đều do những ý tưởng lành thánh phát sinh ra.

Tôi chưa nói cho con về mặt trời của các việc đạo đức: đó là phép Tế lễ cực thánh, cực cao cả trên bàn thờ. Đó là trung tâm của Kitô giáo, quả tim của đời thánh đức, linh hồn của lòng đạo đức, mầu nhiệm siêu phàm bao trùm bể mênh mông của tình thương Thiên Chúa. Bởi Thánh lễ, Thiên Chúa đoái đến ta mà thương ban cách rộng rãi đại lượng muôn ngàn ơn phúc